750 jaar

Het oude wapen van Nieuwkoop

In het jaar 2020 bestond de kern Nieuwkoop 750 jaar. Hoe is het dorp Nieuwkoop ooit ontstaan en wat is er in de geschiedenis allemaal gebeurd op dit stukje grond? Dat vertelt deze pagina.

Exacte jaartal

Er is wel wat te doen geweest over het exacte jaartal waarin Nieuwkoop ontstond. Het dorp Nieuwkoop vierde haar 700ste verjaardag namelijk in 1982. Dit zou betekenen dat het 750-jarig jubileum pas in het jaar 2032 is. Frans Buijserd, in 2019 nog burgemeester van gemeente Nieuwkoop, reageerde hierop: “We wilden deze bijzondere leeftijd natuurlijk wel goed vieren. En dat betekende, in het juiste jaartal. Om erachter te komen hoe oud Nieuwkoop nu precies was, vroeg ik Erfgoed Leiden & Omstreken dit uit te zoeken. De directrice van het erfgoed ging er direct mee aan de slag.” Al snel bleek dat een precieze leeftijd niet te achterhalen is; simpelweg omdat er geen stichtingsakte vindbaar is. Wel komt Nieuwkoop in verschillende historische documenten voor. De oudste vermeldingen dateren uit de 13ste eeuw.

Mevrouw Nitev, directeur Erfgoed Leiden en Omstreken: “Een van de oudste vermeldingen stamt uit 1282. In een oorkonde kent graaf Floris V van Holland (zie foto hierboven) aan ridder Nikolaas van Kats inkomsten toe, onder andere uit Nieuwkoop. We hebben ontdekt dat deze oorkonde de basis was voor de viering van 700 jaar Nieuwkoop in 1982.”

Floris V van Holland (1254-1296). Bron: www.absolutefacts.nl

Nitev vervolgt: “Doordat veel historische documenten tegenwoordig online gearchiveerd en raadpleegbaar zijn, gaat het speurwerk een stuk eenvoudiger dan in 1982. Toen we verder zochten, stuitten we op een nog ouder document waarin Nieuwkoop wordt genoemd. Namelijk een oorkonde uit 1270. Beide oorkonden komen voor in J.G. Kruisheer, Oorkondenboek van Holland en Zeeland tot 1299.”

Huwelijksgeschenk

Gerekend vanaf de oudste officiële oorkonde (21 september 1270) bestond het dorp Nieuwkoop in 2020 dus 750 jaar. Buijserd: “Het leuke is, dat Nieuwkoop als eerste wordt vermeld als huwelijksgeschenk aan jonkvrouw Aleid. Aleid was de hofdame van koningin Elisabeth van Brunswijk, de moeder van graaf Floris V van Holland. Na het overlijden van de koningin, heeft graaf Floris de belofte aan de hofdame officieel verwoord in deze oorkonde op 21 september 1270. Voor haar huwelijk met Reinout krijgt Aleid een jaarlijkse rente van 2 hoed rogge uit de opbrengsten van Nieuwkoop.”